Shop nhỏ mở thêm chi nhánh thứ hai: khi nào là mở rộng, khi nào là gánh thêm rủi ro

Cửa hàng đầu tiên có đứng vững khi chủ vắng mặt, có người quản lý đủ tin cậy và dòng tiền đủ dư hay không là những dấu hiệu quyết định việc mở chi nhánh thứ hai là mở rộng hay gánh thêm rủi ro.
Ngày cầm chìa khóa mặt bằng thứ hai trên tay, chủ một shop nhỏ thường cảm thấy vừa háo hức vừa lo. Háo hức vì cửa hàng đầu tiên đã đủ đông khách để nghĩ tới chuyện mở rộng. Lo vì từ nay, tiền thuê, tiền hàng và tiền lương đều nhân đôi, trong khi người chủ thì vẫn chỉ có một. Câu hỏi quan trọng nhất lúc ấy không phải là mặt bằng mới có đẹp hay không, mà là cửa hàng đầu tiên đã đủ vững để đứng một mình hay chưa.
Dấu hiệu đầu tiên của sự sẵn sàng là cửa hàng thứ nhất vẫn chạy tốt khi chủ vắng mặt. Nếu mỗi ngày chủ phải có mặt mới bán được, mới xử lý được sự cố, mới quyết được việc nhỏ, thì đó chưa phải là một mô hình có thể nhân bản, mà mới là một công việc phụ thuộc vào một người. Một cửa hàng sẵn sàng để nhân rộng là nơi nhân viên biết rõ quy trình, biết xử lý tình huống thường gặp, và biết khi nào cần gọi cho chủ. Khi chủ có thể rời cửa hàng vài ngày mà doanh thu và chất lượng phục vụ không rơi xuống, lúc ấy mới nên nghĩ tới cửa hàng thứ hai.
Nhân sự là bài toán khó nhất, và cũng là bài toán hay bị xem nhẹ nhất. Mở thêm một cửa hàng không chỉ là tuyển thêm vài người, mà là cần một người đủ tin cậy để trông coi cửa hàng mới. Người ấy phải hiểu sản phẩm, hiểu khách hàng, và hiểu cách làm việc của chủ shop. Nếu chưa có người như vậy, chủ shop sẽ phải chạy qua chạy lại giữa hai nơi, và cả hai cửa hàng đều nhận được một nửa sự quan tâm. Nhiều shop nhỏ mở chi nhánh thứ hai rồi kiệt sức, không phải vì thiếu khách, mà vì thiếu một người quản lý đủ vững ở một trong hai nơi.
Dòng tiền là dấu hiệu thứ hai cần nhìn thẳng. Cửa hàng thứ nhất phải tạo ra dòng tiền ổn định đủ để nuôi chính nó, và còn dư ra một phần để gánh những tháng đầu của cửa hàng thứ hai, khi cửa hàng mới chưa có khách quen và còn nhiều chi phí phát sinh. Nếu cửa hàng thứ nhất chỉ vừa đủ hòa vốn, hoặc vẫn phải bù lỗ đều đặn, thì mở thêm một cửa hàng nữa là nhân đôi áp lực, chứ không phải nhân đôi lợi nhuận. Chủ shop nên tính rõ: cửa hàng mới cần bao nhiêu tháng để hòa vốn, và trong những tháng ấy, cửa hàng cũ có đủ sức gánh thêm hay không, nếu doanh thu mới thấp hơn dự kiến.
Địa điểm của cửa hàng thứ hai cần được chọn bằng lý do kinh doanh, chứ không phải vì mặt bằng đẹp hay giá thuê rẻ bất ngờ. Vị trí tốt là nơi có đúng nhóm khách hàng mà shop đang phục vụ, đủ đông để duy trì doanh thu, nhưng không quá gần cửa hàng đầu tiên đến mức hai cửa hàng giành khách của nhau. Trước khi ký hợp đồng, chủ shop nên quan sát khu vực vào nhiều khung giờ và ước tính lượng khách qua lại một cách thực tế.
Vận hành hai cửa hàng đòi hỏi quy trình viết ra rõ ràng: giá bán, trưng bày, xử lý hàng lỗi, quản lý tồn kho, chăm sóc khách quen, để hai nơi làm giống nhau. Nếu mỗi nơi làm một kiểu, khách hàng sẽ không nhận ra đó là cùng một thương hiệu. Hệ thống tồn kho và doanh thu cũng cần thống nhất, để chủ shop nhìn thấy cả hai cửa hàng trên cùng một bảng số liệu.
Cuối cùng, hãy đặt ra một điểm dừng trước khi mở cửa hàng thứ hai. Đó có thể là mức doanh thu tối thiểu sau ba tháng, hay mức lỗ tối đa mà shop có thể chịu được trước khi phải thu hẹp. Có điểm dừng từ trước giúp chủ shop quyết định tỉnh táo khi mọi việc không như kế hoạch, thay vì tiếp tục đổ tiền vì tiếc công sức đã bỏ ra. Mở rộng đúng lúc sẽ giúp một shop nhỏ lớn lên vững vàng. Mở rộng vội vàng sẽ biến một cửa hàng đang tốt thành hai cửa hàng cùng chật vật. Phân biệt được hai trường hợp ấy, trước khi ký hợp đồng thuê, là kỹ năng quan trọng nhất của người chủ shop nhỏ.



