99,6% doanh nghiệp Việt đã dùng ít nhất một FTA, nhưng 97% vẫn vướng rào cản

Gần như toàn bộ doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát của HSBC đều đã tận dụng ít nhất một hiệp định thương mại tự do, song phần lớn vẫn gặp rào cản khiến việc tận dụng chưa thể mở rộng hơn.
Theo Khảo sát Thương mại Toàn cầu 2026 do HSBC thực hiện với 10.000 lãnh đạo cấp cao tại doanh nghiệp thuộc 26 thị trường, mức độ tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) của doanh nghiệp Việt Nam đang ở mức rất cao. Có tới 99,6% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đang sử dụng ít nhất một FTA, so với mức 95% trên toàn cầu. Đây là con số cho thấy doanh nghiệp Việt đã rất chủ động trong việc tìm kiếm lợi thế từ các hiệp định mà Việt Nam đã ký kết.
Tuy nhiên, đằng sau con số ấn tượng đó là một thực tế đáng suy nghĩ: có tới 97% doanh nghiệp Việt vẫn gặp những rào cản khiến việc tận dụng các hiệp định này chưa thể mở rộng hơn, cao hơn mức 92% trên toàn cầu. Nói cách khác, doanh nghiệp đã bước qua cánh cửa FTA, nhưng chưa đi được sâu vào bên trong để khai thác hết lợi ích mà các hiệp định mang lại.
Lạc quan cao nhất, áp lực cũng không nhỏ
Bối cảnh của khảo sát này là một bức tranh khá lạc quan. Doanh nghiệp Việt Nam nằm trong nhóm lạc quan nhất thế giới về triển vọng thương mại quốc tế, với 94% kỳ vọng hoạt động này tăng trưởng trong hai năm tới, cùng đạt mức với Philippines và cao hơn mức bình quân 86% trên toàn cầu. Đây là năm mà niềm tin của doanh nghiệp Việt về thương mại quốc tế được ghi nhận ở mức cao nhất trong số các thị trường được khảo sát.
Dù có triển vọng tích cực, doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang chịu sức ép từ chi phí đầu vào. Thuế quan là yếu tố được các doanh nghiệp trong nước đề cập nhiều nhất, với tỷ lệ 52%, cao hơn đáng kể so với mức 43% trên toàn cầu. Chi phí năng lượng đứng thứ hai, với 49% doanh nghiệp lựa chọn, so với mức bình quân 44%. Hai yếu tố này cho thấy dù lạc quan về thị trường, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với bài toán chi phí ngày càng đắt đỏ.
Chuỗi cung ứng thay đổi mang lại kết quả
Đáng chú ý, những điều chỉnh trong chuỗi cung ứng đang mang lại kết quả tích cực cho doanh nghiệp Việt. Có 90% doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát cho biết những thay đổi này đã giúp cải thiện dòng tiền và vốn lưu động, cao hơn mức 78% toàn cầu. Đáng chú ý hơn, 97% doanh nghiệp Việt Nam cho biết các biện pháp ứng phó với bất định và gián đoạn thương mại đã phát huy hiệu quả, trong khi tỷ lệ này trên toàn cầu là 86%.
Những con số này cho thấy doanh nghiệp Việt không chỉ lạc quan trên giấy mà đã thực sự thay đổi cách vận hành để thích ứng với biến động. Việc đa dạng hóa nhà cung cấp, tối ưu tuyến thương mại và bảo đảm nguồn cung năng lượng đang trở thành những việc làm thường xuyên, thay vì chỉ là phản ứng tạm thời trước một đợt biến động cụ thể.
Rào cản tận dụng FTA nằm ở đâu
Việc 97% doanh nghiệp vẫn gặp rào cản khi tận dụng FTA cho thấy khoảng cách giữa biết về hiệp định và dùng được hiệp định vẫn còn lớn. Những rào cản này có thể đến từ nhiều phía: quy tắc xuất xứ phức tạp khiến doanh nghiệp khó chứng minh hàng hóa đủ điều kiện hưởng ưu đãi, thủ tục chứng nhận rườm rà tốn thời gian và chi phí, hay đơn giản là doanh nghiệp chưa có đủ thông tin và nhân sự am hiểu để khai thác sâu từng hiệp định.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, rào cản càng lớn hơn. Họ thường không có bộ phận chuyên trách về thương mại quốc tế, cũng không đủ nguồn lực để thuê tư vấn cho từng thị trường. Kết quả là nhiều doanh nghiệp chỉ dùng được những ưu đãi cơ bản, dễ tiếp cận nhất, trong khi những ưu đãi sâu hơn, có giá trị lớn hơn, vẫn nằm ngoài tầm với. Đây là điểm mà các hiệp hội ngành hàng và cơ quan hỗ trợ doanh nghiệp có thể vào cuộc mạnh mẽ hơn.
Nguồn tin: Znews



